Rituelen

Onlangs bespraken wij aan de keukentafel een artikel dat ik had gevonden over het verminderen van de werkdruk in het onderwijs. Op het internet zijn dan ook veel organisaties te vinden die de scholen willen helpen met oplossingen. We weten allemaal dat het de juffen en enkele meesters flink over de schoenen loopt zo langzamerhand en er moet echt iets gebeuren.

Eén organisatie geeft heel gezonde adviezen, zoals: meer focus op de kerntaak, het primaire proces, aandacht voor leren en de leerling en alle poespas en gekkigheid eromheen maar even niet doen. Dat leek mij een goed idee: als daar eerst weer een beetje rust in komt, is er later wel weer ruimte voor méér.

Maar bij nader inzien krijgen wij aan die keukentafel toch zo onze bedenkingen. Vooral als we lezen, dat om de poespas toch een plek te geven een eventmanager wordt ingehuurd. Die gaat de bijzondere gebeurtenissen en dagen in het schooljaar organiseren. Zo hoeven de juffen en de enkele meester zich niet meer het hoofd te breken over hoe ze Kerst, Oud en Nieuw, Pasen, Moederdag, de schoolmusical, Sinterklaas en misschien zelfs wel de kinderboekenweekactiviteiten kunnen vormgeven.

Welke betekenis heeft onderwijs eigenlijk voor directeuren die dergelijke oplossingen bedenken, vragen wij ons af. Gaat het hen echt alleen om taal, rekenen en nog wat bijvakken? Moet onderwijs niet ook bijdragen aan hoe onze kinderen in de wereld staan? Leren kinderen dan niets van het samen vorm geven aan de rituelen die een jaar bepalen en het aanzien van onze samenleving vorm geven? Ik dacht van wel. de feestelijkheden zijn er niet alleen voor de leuk, maar het zijn ook de rituelen die we samen uitvoeren om onze gemeenschap te bevestigen, ons samenzijn vorm te geven. Dat is wat een samenleving bindt.

Met de juffen en de enkele meester alleen verplichte nummers te laten opvoeren bewijs je hen en hun kinderen geen dienst. Zo'n schrale opvatting van de kerntaak van onderwijs, mag niet de norm worden, vinden wij. De activiteiten waarmee de juffen en de enkele meester bijdragen aan de maatschappelijke vorming van hun kinderen en hun vermogen samenhang te ervaren in een samenleving  horen bij hun taak, hun onderwijs. Daar is onderwijs óók en voorál voor.