Op de foto hierboven is het minder imponerend dan in werkelijkheid: een wand van zeker 15 meter lang en meer dan drie meter hoog die geheel bestaat uit laatjes, kaartenbakjes eigenlijk met de fiches van alle publicaties in de bibliotheek van Yale University
Wat is zo’n kaartje dan belangrijk, geduldig wachtend op een bezoeker, een student, een docent, een hooggeleerde professor die het nodig heeft om belangrijke kennis te kunnen achterhalen: theorien uit de natuurkunde misschien, jurisprudentie uit de vorige eeuw of overdenkingen van filosofen en theologen, alles, wat de wetenschap en het leven de moeite waard maakt. En wat zonder deze belangrijke bron onvindbaar is en blijft. Ik probeer me voor te stellen, wie de kaarten schreef en later typte en van welk jaar het eerste kaartje is en welke publicatie dat betreft. Als ik dat echt wil weten, moet ik elk laatje open maken en elke kaart bekijken. En dan vind ik vast nog veel meer. Sommige kaarten zijn in eenzelfde handschrift geschreven, waarschijnlijk vind ik zelfs een aantal jaren achtereen hetzelfde handschrift en later dezelfde typemachine. Misschien kan ik zien hoe iemand zich voelde op de dag dat een kaart geschreven werd, aan het tempo waarin geschreven werd of onbedoelde zwierigheid meegegeven aan letters en getallen, een punt die zo beslist gezet werd, dat hij een afdruk naliet in het papier. Er zou kleurverschil kunnen zijn in de inkt alleen al omdat een pen opraakte, een machinelint versleet, een potloodpunt scherpte verloor. Ook kan ik dan zien of een publicatie vaak werd uitgeleend of geraadpleegd, of juist niet. Sommige kaarten zullen beduimeld zijn zoals dat heet, smoezelig geworden van de vele handen die haar hebben aangeraakt. Andere zijn juist zelden geraadpleegd en nog mooi wit of creme, met alleen op de snede wat vuil van passerende mensenhanden. Misschien vind ik plotseling een andere kwaliteit papier, of een net iets ander formaat. Of kaarten met lijntjes! Misschien is zelfs een tijd lang, ingegeven door papierschaarste of tijdgebrek, toegestaan dat een fout in het schrijven verbeterd werd in plaats van overgedaan. Dan kan ik met behulp van die fouten en de verbeteringen een personage, bibliothecaris of assistent achterhalen en typeren.
Zo’n kaart draagt niet alleen de sporen van de mensen die haar raadpleegden maar ook van de mensen die haar beschreven. Ze is een gids in een chaotische wereld van informatie en kennis en van onschatbare waarde. En dat dan plotseling van de ene op de andere dag, nadat elk laatje nog één keer in zijn geheel werd uitgenomen en teruggeplaatst, de laatjes voorgoed gesloten blijven en de kaartjes, afgesloten van licht en lucht, eenzaam zullen blijven wachten, de sporen van al die mensenlevens die zij dragen, voorgoed verborgen.
